Je hebt jarenlang gebouwd aan je bedrijf. Wie neemt het stuur over als jij straks uitstapt? Neemt één van je kinderen de zaak over? Is er een medewerker die verder wil of verkoop je jouw bedrijf aan een externe partij? Wat je plannen ook zijn, een goede voorbereiding geeft jou én je opvolger meer ruimte om keuzes te maken. In dit artikel leggen we uit wat hierbij komt kijken.
Begin op tijd
Een bedrijf draag je niet van de ene op de andere dag over. Het kan soms jaren duren voordat je de juiste opvolger vindt en alle financiële en juridische afspraken rond zijn. Begin daarom ruim voor je pensioendatum met nadenken over je wensen.
Bedenk bijvoorbeeld of je het bedrijf in één keer wilt verkopen of de overdracht liever in stappen regelt. Misschien wil je na de verkoop nog aandelen behouden of een tijdje betrokken blijven als adviseur. Bespreek dat op tijd met je mogelijke opvolger en maak hier duidelijke afspraken over.
Draag je het bedrijf over binnen de familie? Bespreek dan niet alleen wie de onderneming voortzet, maar ook wat dit betekent voor andere kinderen. Een gesprek onder begeleiding van een onafhankelijke adviseur kan helpen om duidelijkheid te scheppen en eventuele verwachtingen te managen.
Wat is je bedrijf waard?
De waarde van je bedrijf is niet hetzelfde als de prijs die een koper ervoor wil betalen. Schakel een adviseur in om de waarde van je bedrijf te bepalen en een realistische verkoopprijs te bepalen. Hiervoor kijkt je adviseur naar de omzet en winst van je bedrijf, maar ook je klantenbestand, marktpositie, personeel, contracten en groeikansen tellen mee. De uiteindelijke verkoopprijs hangt ook af van de onderhandelingen en de mogelijkheden van de koper.
Kijk ook eens naar de manier waarop je bedrijf draait. Zijn klanten vooral aan jou persoonlijk verbonden? Neem jij alle belangrijke beslissingen en zit veel kennis in jouw hoofd? Ben jij de enige die weet hoe een belangrijke machine werkt of welke prijsafspraken met leveranciers zijn gemaakt? Door taken op tijd over te dragen en belangrijke kennis vast te leggen, maak je jouw bedrijf sterker en minder afhankelijk van jezelf. Dat helpt bij een soepele overdracht.
Heb je een bedrijfspand op de balans? Bespreek dan ook wat je daarmee wilt doen. Misschien verkoop je het pand mee, maar je kunt het mogelijk ook behouden en verhuren aan jouw opvolger. Beide keuzes hebben gevolgen voor je inkomsten, risico’s en belastingen.
Wat regel je voor je medewerkers?
Voor medewerkers kan een verkoop onzekerheid opleveren. Vertel daarom op een passend moment wat er gaat veranderen en wat dit voor hen betekent. Denk aan vragen als: blijft mijn werk hetzelfde? Wie wordt mijn leidinggevende? En wat gebeurt er met mijn opgebouwde vakantiedagen?
Bij een verkoop waarbij sprake is van een overgang van onderneming, gaan je medewerkers in principe mee naar de nieuwe eigenaar met behoud van hun rechten en arbeidsvoorwaarden. Denk aan hun salaris, opgebouwde dienstjaren en vakantiedagen. Hier gelden strikte wettelijke regels voor, dus het is verstandig om je te laten adviseren over wat de verkoop voor je medewerkers betekent.
Verkoop je de aandelen van een bv? Dan blijft de bv normaal gesproken de werkgever en krijgen medewerkers een andere eigenaar, maar niet automatisch een andere werkgever. Persoonlijk advies inwinnen over de gevolgen voor jou en je medewerkers is daarom slim. Daarmee krijg je ook inzicht in de informatie- en eventuele adviesverplichtingen richting je medewerkers en de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging.
Houd rekening met de belasting
Bij een bedrijfsoverdracht betaal je belasting over de verkoopwinst (alles wat je meer krijgt dan de boekwaarde van je bedrijf). Hoeveel dat is, hangt onder andere af van de rechtsvorm van je onderneming en de manier waarop je jouw bedrijf overdraagt.
Overdragen aan kind(eren) of familie
Het is verstandig om te informeren naar de financiële gevolgen als je het bedrijf overdraagt aan je kinderen of een ander familielid. Soms kun je namelijk gebruikmaken van regelingen die belastingheffingen uitstellen (‘doorschuifregeling’). Als je het bedrijf voor een te lage prijs aan een familielid verkoopt, dan kan de Belastingdienst een deel van het verschil zien als een schenking.
Eenmanszaak of een aandeel in een vof
In deze situatie krijg je bij verkoop meestal te maken met stakingswinst. Dat is de winst die ontstaat doordat je stopt of je onderneming overdraagt. Daarbij kunnen bijvoorbeeld de verkoop van bedrijfsmiddelen en goodwill en het vrijvallen van een opgebouwde fiscale oudedagsreserve een rol spelen.
Mogelijk heb je recht op stakingsaftrek of kun je onder voorwaarden een lijfrente afsluiten en gebruikmaken van extra lijfrentepremieaftrek. In sommige situaties kun je de belastingclaim over de stakingswinst doorschuiven naar de opvolger, bijvoorbeeld bij overdracht aan een medeondernemer of werknemer.
Heb je een bv?
Het maakt verschil of je de aandelen verkoopt of dat de bv onderdelen van de onderneming verkoopt. Ook speelt er mee of je de aandelen privébezit of via een holding. Verkoop je aandelen die je privé bezit en heb je een aanmerkelijk belang, dan kan belasting in box 2 een rol spelen. Laat daarom altijd vooraf berekenen wat je netto overhoudt.
Bedrijf schenken of voordelig overdragen?
Draag je het bedrijf over aan je kind of iemand anders voor een prijs onder de waarde? Dan kan het verschil geheel of gedeeltelijk als een schenking worden gezien en krijgt de ontvanger mogelijk te maken met schenkbelasting.
Bij een schenking of erfenis van een onderneming kan de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) soms uitkomst bieden. Daarmee kan de ontvanger onder voorwaarden een vrijstelling van schenk- of erfbelasting krijgen. Het moet onder meer gaan om een actieve onderneming; beleggingen vallen niet onder de regeling.
De regels zijn de afgelopen jaren veranderd. Zo moet de opvolger bij een schenking sinds 2025 minimaal 21 jaar zijn. Voor een onderneming die vanaf 2025 is geschonken of geërfd, geldt bovendien een voortzettingstermijn van drie jaar. Ook voor de eerdere eigenaar gelden voorwaarden. Bespreek daarom ruim vóór de overdracht met je adviseur of de regeling van toepassing is.
Controleer je bank- en verzekeringszaken
Een bedrijfsoverdracht kan gevolgen hebben voor je financiering. Controleer daarom de afspraken met je bank en bespreek je plannen op tijd. Misschien heeft de koper een nieuwe financiering nodig of moet de bank toestemming geven voor een wijziging in de onderneming.
In sommige gevallen kan de bank namelijk je zakelijke lening opeisen. Heb je privé garant gestaan voor zakelijke verplichtingen? Bespreek dan hoe je die garantie kunt beëindigen.
Neem ook je zakelijke verzekeringen onder de loep. Een koper heeft mogelijk andere activiteiten, een andere omzet of meer personeel. Daardoor kunnen verzekeringen moeten worden aangepast of opnieuw worden afgesloten.
En wie is er aansprakelijk voor schade die pas na de verkoop aan het licht komt? Stel dat een klant na de verkoop schade meldt door een installatie die jouw bedrijf een jaar eerder heeft geplaatst. Wie behandelt de claim en biedt de verzekering dan nog dekking? Het antwoord hangt onder meer af van de polisvoorwaarden en de afspraken bij de verkoop.
Vergunningen en contracten
Controleer of je vergunningen en contracten met klanten, leveranciers en de verhuurder van je bedrijfspand mee overgaan of dat je hiervoor iets moet regelen. Check per contract of toestemming nodig is voor de overdracht of voor een verandering van eigenaar. Een huurovereenkomst gaat bijvoorbeeld niet in iedere situatie vanzelf over op een nieuwe ondernemer. Dat geldt ook voor vergunningen: sommige zijn verbonden aan een persoon of onderneming en moeten opnieuw worden aangevraagd of gewijzigd.
Vergeet daarnaast de digitale kant niet. Wie krijgt toegang tot de zakelijke bankomgeving, website, domeinnaam en boekhoudsoftware? En hoe worden klant- en personeelsgegevens zorgvuldig overgedragen? Maak daarover afspraken met je opvolger en controleer welke privacyregels van toepassing zijn.
Leg alle afspraken met de koper goed vast
Goede afspraken helpen om gedoe achteraf te voorkomen. Denk aan de koopsom, betaling, eventuele garanties, de verantwoordelijkheid voor bestaande verplichtingen maar ook aan de invulling van jouw eventuele rol in het bedrijf.
Als je een koper hebt gevonden, volgt meestal een periode waarin die onderzoek doet naar je bedrijf. Bijvoorbeeld door jaarcijfers, belangrijke contracten, schulden en lopende geschillen te bekijken. Zorg dat je administratie op orde is en vergeet niet om een geheimhoudingsverklaring op te stellen voordat je vertrouwelijke informatie deelt.
Leg de afspraken daarna vast in een koopovereenkomst. Denk aan:
- De koopsom en betaling: betaalt de koper alles bij de overdracht of een deel later? En welke zekerheid krijg je als de koper nog moet betalen?
- Wat wordt overgedragen: gaan bijvoorbeeld de voorraad, het bedrijfspand, de handelsnaam en de machines mee?
- Garanties en bestaande verplichtingen: wat spreek je af over bekende schulden, lopende claims en informatie die later onjuist blijkt?
- Jouw rol na de overdracht: blijf je betrokken als adviseur, hoe lang en onder welke voorwaarden?
- Een eventuele betaling achteraf: hangt een deel van de prijs af van toekomstige resultaten? Leg dan vast hoe die resultaten worden berekend en wanneer je de betaling ontvangt.
Kan je straks zorgeloos van je pensioen genieten?
Door op tijd na te denken over de opvolging, de waarde van je bedrijf en je pensioen, creëer je rust voor jezelf én voor degene die het bedrijf straks voortzet. Wil je hier persoonlijk advies over? Maak gerust een vrijblijvende afspraak met de zakelijk adviseur bij jou in de buurt. Onze oplossingen helpen je vooruit.
